8 lutego

Z Wikipedii

8 lutego jest 39. dniem w kalendarzu gregoriańskim. Do końca roku pozostało 326 (w latach przestępnych 327) dni.

[edytuj] Święta

• imieniny obchodzą: Ampeliusz, Gabriela, Gniewomir, Gniewosądka, Hieronim, Honorat, Izajasz, Jan, Józefina, Juwencja, Juwencjusz, Lucjusz, Łucjusz, Mirogniew, Paweł, Piotr, Polikarp, Salomon, Sebastian i Stefan.
• Irak – Święto Rewolucji
• Słowenia – Dzień Kultury Słoweńskiej
• Romowie – Zniesienie Niewolnictwa
• wspomnienia i święta Kościoła katolickiego^[1],^[2]:
  • św. Józefina Bakhita

[edytuj] Wydarzenia w Polsce

• 1427 – Szydłowiec otrzymał prawa miejskie.
• 1512 – (lub 12 lutego) odbył się w katedrze wawelskiej ślub króla Zygmunta Starego i Barbary Zápolyi, która została również koronowana na królową Polski.
• 1649 – powstanie Chmielnickiego: rozpoczęła się bitwa pod Murażnowicami, zakonczona następnego dnia zwycięstwem wojsk litewskich nad Kozakami.
• 1807 – wojska francuskie odniosły zwycięstwo nad wojskami rosyjskimi w bitwie pod Iławą Pruską.
• 1863 – powstanie styczniowe: klęska powstańców w bitwie pod Słupczą.
• 1919 – dekretem Naczelnika Państwa Józefa Piłsudskiego została utworzona Pocztowa Kasa Oszczędności (obecnie PKO BP SA).
• 1920 – Maciej Biesiadecki został pierwszym Komisarzem Generalnym RP w Wolnym Mieście Gdańsku.
• 1923 – archimandryta Smaragd (Łatyszenko) dokonał udanego zamachu na prawosławnego metropolitę warszawskiego Jerzego (Jaroszewskiego).
• 1932 – opatentowano pistolet Vis.
• 1935 – premiera filmu Antek policmajster.
• 1940:
  • po międzynarodowych protestach Niemcy zwolnili 101 osób aresztowanych podczas Sonderaktion Krakau.
  • zostało utworzone getto w Łodzi.
• 1953 – została opublikowana rezolucja Związku Literatów Polskich w Krakowie, wyrażająca poparcie dla wyroków zapadłych w sfingowanym procesie księży kurii krakowskiej.
• 1976 – Grażyna Rabsztyn, podczas rozgrywanych w Warszawie halowych mistrzostw Polski seniorów w lekkoatletyce, ustanowiła wynikiem 7,99 s rekord świata w biegu na 60 m przez płotki. 8 lutego 1979, podczas mistrzostw Polski w Zabrzu, poprawiła rekordowy rezultat na 7,86 s.
• 1982 – stan wojenny: wznowiono zajęcia na wyższych uczelniach.
• 1996 – premiera filmu Girl Guide.
• 2005 – dwóch ratowników GOPR zginęło w wyniku zejścia lawiny w Karkonoszach.

[edytuj] Wydarzenia na świecie

Egzekucja Marii Stuart na XIX-wiecznym obrazie Abela de Pujol Alexandre-Denisa

Zobacz galerię na Wikimedia Commons:
8 lutego

•   421 – Konstancjusz III został mianowany przez cesarza Honoriusza na współcesarza rzymskiego.
• 1250 – wyprawy krzyżowe: zwycięstwo wojsk francuskich nad Egipcjanami w bitwie pod Al-Mansurą.
• 1542 – w mieście Spira zebrał się Sejm Rzeszy, zwołany w sprawie konfliktu Niemiec z Imperium Osmańskim.
• 1575 – założono uniwersytet w Lejdzie.
• 1587 – za udział w spisku przeciwko Elżbiecie I ścięto Marię Stuart, królową Szkotów.
• 1622 – Jakub I rozwiązał parlament angielski.
• 1815 – na kongresie wiedeńskim uchwalono deklarację o zniesieniu handlu niewolnikami.
• 1863 – w Petersburgu podpisano konwencję Alvenslebena przeciw powstaniu styczniowemu.
• 1865 – prekursor genetyki Gregor Mendel na posiedzeniu lokalnego towarzystwa naukowego w Brnie, zaprezentował sformułowane przez siebie reguły przekazywania cech dziedzicznych.
• 1904 – początek wojny rosyjsko-japońskiej: Japończycy storpedowali Port Arthur.
• 1915 – premiera amerykańskiego filmu Narodziny narodu w reżyserii Davida Warka Griffitha.
• 1920 – Tirana została stolicą Albanii.
• 1922 – w Białym Domu zainstalowano pierwszy radioodbiornik.
• 1924 – w Carson City w USA dokonano pierwszej na świecie egzekucji w komorze gazowej.
• 1942 – front wschodni: rozpoczęła się bitwa pod Demiańskiem.
• 1943 – wojna na Pacyfiku: wojska amerykańskie zdobyły wyspę Guadalcanal.
• 1947 – w Berlinie zginęło w pożarze ponad 100 uczestników balu maskowego.
• 1949 – oskarżony o zdradę kraju węgierski kardynał József Mindszenty został skazany na dożywotnie więzienie.
• 1950 – utworzono Ministerstwo Bezpieczeństwa Państwowego NRD.
• 1957 – w Nowym Jorku podpisano polsko-japoński układ o zakończeniu stanu wojny i nawiązaniu stosunków dyplomatycznych.
• 1962 – Paryż: w starciach z policją zginęło 9 związkowców uczestniczących w demonstracji przeciwko OAS.
• 1963 – Irak: w zamachu stanu zorganizowanym przez partię Bass został obalony i zamordowany premier Abd al-Karim Kasim.
• 1967 – dokonano oblotu szwedzkiego samolotu myśliwsko-szturmowego Saab JA-37 Viggen.
• 1968 – Wybrzeże Kości Słoniowej: został utworzony Park Narodowy Komoé.
• 1969 – w Meksyku spadł meteoryt Allende.
• 1971 – Nowy Jork: został uruchomiony NASDAQ; pierwszy na świecie elektroniczny system obrotu papierami wartościowymi.
• 1974 – na Ziemię wróciła ostatnia załoga amerykańskiej stacji orbitalnej Skylab.
• 1976 – premiera filmu Taksówkarz.
• 1979 – Denis Sassou-Nguesso został po raz pierwszy prezydentem Konga.
• 1984 – otwarto XIV Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Sarajewie.
• 1985 – na Morzu Północnym zatonął polski drobnicowiec MS Busko Zdrój. Zginęło 24 marynarzy, uratowano jednego.
• 1989 – 144 osoby zginęły w katastrofie lotu Independent Air 1851, na należącej do archipelagu Azorów wyspie Santa Maria.
• 1992 – otwarto XVI Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Albertville.
• 1993 – Czechy i Słowacja wprowadziły własne waluty w miejsce korony czechosłowackiej.
• 1993 – w wyniku zderzenia nad Teheranem samolotu pasażerskiego Tu-154M z bombowcem Su-24 zginęły 133 osoby.
• 2002 – otwarto XIX Zimowe Igrzyska Olimpijskie w Salt Lake City.
• 2005 – Karolos Papulias został wybrany przez parlament na prezydenta Grecji.
• 2008 – Donald Tusk jako pierwszy polski premier od grudnia 2001 roku złożył wizytę w Moskwie.

[edytuj] Urodzili się

•   412 – Proklos, grecki filozof (zm. 485)
• 1190 – Jarosław II, wielki książę kijowski i włodzimierski (zm. 1246)
• 1291 – Alfons IV, król Portugalii (zm. 1357)
• 1404 – Konstantyn XI Dragazes, cesarz bizantyński (zm. 1453)
• 1487 – Ulryk Wirtemberski, książę Wirtembergii (zm. 1550)
• 1677 – Jacques Cassini, francuski fizyk, matematyk (zm. 1756)
• 1700 – Daniel Bernoulli, szwajcarski matematyk (zm. 1782)
• 1720 – Sakuramachi, cesarz Japonii (zm. 1750)
• 1787 – Jan Zygmunt Skrzynecki, polski generał (zm. 1860)
• 1801 – Theodor Erdmann Kalide, niemiecki rzeźbiarz (zm. 1863)
• 1805 – Louis Auguste Blanqui, francuski socjalista, rewolucjonista (zm. 1881)
• 1810 – Eliphas Lévi, francuski pisarz, okultysta (zm. 1875)
• 1819 – John Ruskin, angielski pisarz (zm. 1900)
• 1828 – Juliusz Verne, francuski pisarz (zm. 1905)
• 1830 – Abd-ul-Aziz, sułtan turecki (zm. 1876)
• 1834 – Dmitrij Mendelejew, rosyjski chemik (zm. 1907)
• 1850 – Kate Chopin, amerykańska pisarka (zm. 1904)
• 1860 – Wojciech Trąmpczyński, polski polityk, prawnik, marszałek Sejmu i Senatu (zm. 1953)
• 1876 – Jan August Kisielewski, polski dramatopisarz, teatrolog, krytyk teatralny (zm. 1918)
• 1876 – Paula Modersohn-Becker, niemiecka malarka (zm. 1907)
• 1878 – Martin Buber, żydowski filozof religii (zm. 1965)
• 1880 – Franz Marc, niemiecki malarz (zm. 1916)
• 1882 – Thomas Selfridge, amerykański oficer, pierwsza ofiara wypadku lotniczego (zm. 1908)
• 1883 – Joseph Schumpeter, amerykański ekonomista (zm. 1950)
• 1884 – Wacław Okulicz-Kozaryn, polski zapaśnik (zm. 1974)
• 1886 – Charles Ruggles, amerykański aktor (zm. 1970)
• 1888 – Dame Edith Evans, angielska aktorka (zm. 1976)
• 1889 – Zofia Kernowa (Zofia Zawiszanka), polska prozaiczka i publicystka, działaczka niepodległościowa (zm. 1971)
• 1889 – Siegfried Kracauer, niemiecki krytyk filmowy (zm. 1966)
• 1892 – Luigi Bartolini, włoski malarz, pisarz (zm. 1963)
• 1894 – King Vidor, amerykański reżyser filmowy (zm. 1982)
• 1897 – Stanisław Milski, polski aktor (zm. 1972)
• 1899 – Jan Kazimierz Dorawski, polski lekarz, rentgenolog, taternik, alpinista (zm. 1975)
• 1900 – Iwan Iwanow-Wano, rosyjski reżyser filmowy (zm. 1987)
• 1900 – Lonnie Johnson, amerykański gitarzysta bluesowy (zm. 1970)
• 1902 – Zofia Solarzowa, polska działaczka ruchu ludowego (zm. 1988)
• 1904 – Jan Safarewicz, polski językoznawca, wykładowca Uniwersytetu w Wilnie, prof. UJ (zm. 1992)
• 1911 – Lelia Abramo, brazylijska aktorka (zm. 2004)
• 1913 – Betty Field, amerykańska aktorka (zm. 1973)
• 1914 – Jyoti Basu, indyjski polityk (zm. 2010)
• 1919 – Peter Berglar, niemiecki lekarz i historyk (zm. 1989)
• 1919 – Mimi Malenšek, słoweńska pisarka
• 1919 – Anna Zawadzka, polska harcerka, siostra Tadeusza Zawadzkiego "Zośki" (zm. 2004)
• 1921 – Lana Turner, amerykańska aktorka (zm. 1995)
• 1922 – Jurij Awerbach, rosyjski szachista, teoretyk końcówek
• 1922 – Tadeusz Gajcy, polski poeta (zm. 1944)
• 1924 – Khamtai Siphandon, laotański polityk, prezydent Laosu
• 1925 – Jack Lemmon, amerykański aktor (zm. 2001)
• 1926 – Audrey Meadows, amerykańska aktorka (zm. 1996)
• 1926 – Jan Piepka, polski pisarz (zm. 2001)
• 1926 – Sonja Ziemann, niemiecka aktorka, piosenkarka, tancerka
• 1928 – Wiaczesław Tichonow, rosyjski aktor (zm. 2009)
• 1929 – Roger Byrne, brytyjski piłkarz, reprezentant Anglii, ofiara katastrofy lotniczej w Monachium (zm. 1958)
• 1929 – Karl Koller, austriacki piłkarz, reprezentant Austrii (zm. 2009)
• 1930 – Barbara Hesse-Bukowska, polska pianistka, pedagog
• 1931 – Bohdan Butenko, polski grafik, ilustrator książek
• 1931 – James Dean, amerykański aktor (zm. 1955)
• 1931 – Tadeusz Woźniakowski, polski piosenkarz
• 1932 – Horst Eckel, niemiecki piłkarz, reprezentant Niemiec
• 1932 – John Williams, amerykański kompozytor
• 1933 – Edward Grzywa, polski chemik, polityk, minister
• 1934 – Jan Hause, polski duchowny luterański, pierwszy Naczelny Kapelan Ewangelickiego Duszpasterstwa Wojskowego (zm. 2009)
• 1935 – Romuald Karaś, polski dziennikarz, publicysta, dramatopisarz
• 1935 – Jan Wieczorek, polski duchowny katolicki, biskup gliwicki
• 1937 – Aivars Gipslis, łotewski szachista
• 1939 – Krystyna Wacławska, polska pedagog, działacz ZNP i PTTK, działaczka społeczna (zm. 2009)
• 1940 – Bohdan Paczyński, polski astronom, profesor Princeton University (zm. 2007)
• 1941 – Nick Nolte, amerykański aktor
• 1941 – Tom Rush, amerykański piosenkarz, gitarzysta, kompozytor folkowy
• 1944 – Anna Górna, polska reżyserka filmowa
• 1946 – Roman Gerczak, polski piosenkarz
• 1947 – Zbigniew Lesień, polski aktor, reżyser teatralny
• 1947 – Ewa Złotowska, polska aktorka
• 1948 – Dan Seals, amerykański wokalista
• 1948 – Jan Such, polski siatkarz, trener siatkarski
• 1949 – Brooke Adams, amerykańska aktorka
• 1950 – Jakub T. Wolski, polski polityk, dyplomata, wiceminister spraw zagranicznych
• 1951 – Eduardo De Crescenzo, włoski piosenkarz
• 1953 – Mary Steenburgen, amerykańska aktorka
• 1954 – Grażyna Dobroń, polska dziennikarka radiowa
• 1955 – John Grisham, amerykański pisarz
• 1961 – Ralf Akesson, szwedzki szachista
• 1962 – Piotr Banasik, polski pianista
• 1963 – Johann Hjartarson, islandzki szachista
• 1963 – Marta Klubowicz, polska aktorka
• 1965 – Mathilda May, francuska aktorka
• 1966 – Christo Stoiczkow, bułgarski piłkarz
• 1968 – Gary Coleman, amerykański aktor
• 1971 – Dmitrij Nielubin, rosyjski kolarz (zm. 2005)
• 1972 – Piotr Gładki, polski lekkoatleta, maratończyk (zm. 2005)
• 1973 – Łukasz Nowicki, polski aktor
• 1977 – Dave Farrell, amerykański muzyk zespołu Linkin Park
• 1977 – Radosław Hyży, polski koszykarz
• 1977 – Roman Kostomarov, rosyjski łyżwiarz figurowy, mistrz olimpijski z Turynu
• 1977 – Anna Sarna, polska aktorka
• 1979 – Denisa Chládková, czeska tenisistka
• 1981 – Małgorzata Teodorska, polska aktorka
• 1984 – Larry Clarke, amerykański aktor
• 1985 – Petra Cetkovská, czeska tenisistka
• 1987 – Carolina Kostner, włoska łyżwiarka figurowa

[edytuj] Zmarli

•   215 p.n.e. – Kōrei, cesarz Japonii (ur. 342 p.n.e.)
•   453 – Ingyō, cesarz Japonii (ur. 376)
• 1008 – Kazan, cesarz Japonii (ur. 968)
• 1250 – Robert I d'Artois, hrabia Artois (ur. 1216)
• 1265 – Hulagu-chan, mongolski władca (ur. 1217)
• 1296 – Przemysł II, król Polski (ur. 1257)
• 1587 – Maria I Stuart, królowa Francji i Szkocji, żona Franciszka II (ur. 1542)
• 1640 – Murad IV, sułtan Turcji (ur. 1610-1612)
• 1696 – Iwan V, car Rosji (ur. 1666)
• 1709 – Giuseppe Torelli, włoski kompozytor okresu późnego baroku (ur. 1658)
• 1725 – Piotr I Wielki, cesarz Rosji (ur. 1672)
• 1755 – Niccolo Coscia, włoski duchowny katolicki, kardynał (ur. 1681)
• 1813 – Tadeusz Czacki, polski działacz polityczny, współtwórca Konstytucji 3 Maja (ur. 1765)
• 1843 – Seweryn Zenon Sierpiński, polski pisarz (ur. 1818)
• 1849 – France Prešeren, słoweński poeta, autor hymnu Słowenii (ur. 1800)
• 1895 – Jean-François Portaels, belgijski malarz orientalista (ur. 1818)
• 1909 – Mieczysław Karłowicz, polski kompozytor (ur. 1876)
• 1921 – Piotr Kropotkin, rosyjski anarchista, klasyk anarchokomunizmu (ur. 1842)
• 1934 – Ferenc Móra, węgierski pisarz (ur. 1879)
• 1936 – Charles Curtis, amerykański polityk, wiceprezydent USA (ur. 1860)
• 1940 – Michaił Frinowski, radziecki funkcjonariusz NKWD (ur. 1900)
• 1942 – Fritz Todt, niemiecki polityk (ur. 1891)
• 1951 – Zygmunt Szendzielarz, polski dowódca wojskowy, żołnierz AK (ur. 1910)
• 1954 – Jan Maklakiewicz, polski kompozytor, pedagog, publicysta muzyczny (ur. 1899)
• 1957 – Walther Bothe, niemiecki fizyk, matematyk, chemik (ur. 1891)
• 1957 – John von Neumann, amerykański matematyk pochodzenia węgierskiego (ur. 1903)
• 1958 – Zbigniew Pronaszko, polski malarz, rzeźbiarz, scenograf (ur. 1885)
• 1959 – William Donovan, twórca i dyrektor Biura Służb Strategicznych (OSS) (ur. 1883)
• 1975 – Sir Robert Robinson, brytyjski chemik, laureat Nagrody Nobla (ur. 1886)
• 1981 – Jakob Bender, niemiecki piłkarz (ur. 1910)
• 1984 – Dionizy Smoleński, polski uczony, polityk (ur. 1902)
• 1987 – Papusza, polska poetka pochodzenia cygańskiego (ur. 1908 lub 1910)
• 1990 – Del Shannon, amerykański piosenkarz, gitarzysta (ur. 1934)
• 1993 – William Ewing Hester, amerykański działacz tenisowy (ur. 1912)
• 1993 – Maria Rzepińska, polska historyk sztuki (ur. 1914)
• 1995 – Józef Maria Bocheński, polski logik, filozof (ur. 1902)
• 1996 – Marian Krzak, polski polityk, minister (ur. 1931)
• 1998 – Halldór Kiljan Laxness, islandzki pisarz, laureat Nagroda Nobla (ur. 1902)
• 1999 – Iris Murdoch, irlandzka pisarka (ur. 1919)
• 2000 – Arnold Rezler, polski dyrygent (ur. 1909)
• 2001 – Luka Brajnović, hiszpański dziennikarz, naukowiec, poeta (ur. 1919)
• 2001 – Ivo Caprino, norweski reżyser filmów animowanych (ur. 1920)
• 2004 – Iwan Poliakow, radziecki polityk (ur. 1914)
• 2005 – Brajan Chlebowski, polski sześcioletni bohater, który uratował ludzi z płonącego budynku (ur. 1998)
• 2005 – Jimmy Smith, amerykański muzyk jazzowy (ur. 1925)
• 2006 – Ron Greenwood, angielski trener piłkarski (ur. 1921)
• 2006 – Akira Ikufube, japoński kompozytor (ur. 1914)
• 2006 – Andrzej Wróbel, polski duchowny katolicki, przełożony polskiej prowincji pijarów (ur. 1917)
• 2007 – Adam Kotas, polski geolog (ur. 1931)
• 2007 – Anna Nicole Smith, amerykańska modelka, aktorka (ur. 1967)
• 2008 – Eva Dahlbeck, szwedzka aktorka (ur. 1920)
• 2008 – Jan Góral, polski piłkarz, wychowanek Zawiszy Bydgoszcz (ur. 1940)
• 2009 – Andrzej Bachleda-Curuś, polski śpiewak operowy (tenor) (ur. 1923)
• 2009 – Jan Berdak, polski fotografik (ur. 1944)
• 2009 – Marian Cozma, rumuński piłkarz ręczny, reprezentant Rumunii (ur. 1982)
• 2010 – John Murtha, amerykański polityk (ur. 1932)
• 2010 – Krzysztof Skubiszewski, polski prawnik, polityk, dyplomata, minister spraw zagranicznych (ur. 1926)

Przypisy