Order Zasługi Republiki Federalnej Niemiec

Order Zasługi Republiki Federalnej Niemiec Verdienstorden der Bundesrepublik Deutschland
Awers Wielkiego Krzyża II Klasy
Awers Gwiazdy Wielkiego Krzyża II Klasy
Awers Medalu Zasługi
Baretka
Baretka Medalu Zasługi
Ustanowiono	7 września 1951

Order Zasługi Republiki Federalnej Niemiec (niem. Verdienstorden der Bundesrepublik Deutschland), potocznie zwany Związkowy Krzyż Zasługi (Bundesverdienstkreuz) – niemieckie odznaczenie państwowe za zasługi cywilne, jedyny order Republiki Federalnej Niemiec nadawany przez władze federalne.

Spis treści 1 Historia 2 Stopnie 3 Insygnia 4 Odznaczeni 4.1 Niektórzy odznaczeni Wielkim Krzyżem 5 "Hanzeatycka odmowa" 6 Bibliografia 7 Linki zewnętrzne

[edytuj] Historia

Order został ustanowiony 7 września 1951 przez pierwszego prezydenta Republiki Federalnej Niemiec Theodora Heussa jako nagroda dla mężczyzn i kobiet, obywateli niemieckich i cudzoziemców, którzy w czasie odbudowy Niemiec ze zniszczeń wojennych lub w późniejszych latach położyli wybitne zasługi w dziedzinach: politycznej, kulturalnej lub społeczno-gospodarczej. W pierwszych latach istnienia odznaczenia nadawano je m.in. za wysługę lat w sektorze państwowym lub prywatnym (na ogół za 50 lat pracy), co wykluczono w nowych statutach z roku 1966. Według nowych przepisów, obowiązujących do dzisiejszego dnia, wymaga się przy nadaniu poszczególnych stopni orderu obywatelom niemieckim wykazania się szczególnymi i, wraz z każdym dalszym stopniem, nowymi zasługami dla dobra społecznego. Za pierwszym razem nadaje się zawsze najniższy stopień orderu, medal lub Krzyż na Wstążce (kawalerski). Wyjątki czyni się tylko w przypadku cudzoziemców oraz obywateli niemieckich w starszym wieku, którzy nie otrzymali orderu w młodszych latach.

Order jest administrowany przez kancelarię orderu, związaną z Urzędem Prezydenckim i nadawany przez prezydenta RFN po rozpatrzeniu przez kancelarię wniosków skierowanych do niej. Wnioski może formułować każdy, kierując je w przypadku miejsca zamieszkania w Niemczech do rządów poszczególnych landów, za granicą zaś - do niemieckiego MSZ.

W roku 2006 prezydent RFN Horst Köhler wprowadził nowy przepis, według którego 30% odznaczonych w każdym roku ma być płci żeńskiej.

Do roku 2005 order otrzymało ok. 210 000 osób. Masowo nadawany i produkowany w pozłacanym tombaku, ma bardzo nikłą wartość na rynku numizmatycznym (insygnia Wielkiego Krzyża – ok. € 50,00).

[edytuj] Stopnie

Zachowując jako wzór ogólny schemat organizacyjny Legii Honorowej, Order Zasługi RFN wykazuje przy tym największą różnorodność wariantów wśród odznaczeń europejskich:

• Wielki Krzyż występuje aż w 4 postaciach, jako:
  • Stopień Specjalny Krzyża Wielkiego (Sonderstufe des Großkreuzes), nadawany tylko niektórym głowom państwa,
  • Krzyż Wielki, Specjalny (Großkreuz in besonderer Ausführung, dosł. Krzyż Wielki specjalnego Wykonania), który otrzymali tylko Konrad Adenauer i Helmut Kohl,
  • Wielki Krzyż I Klasy (Großkreuz, dosł. Krzyż Wielki)
  • Wielki Krzyż II Klasy (Großes Verdienstkreuz mit Stern und Schulterband, dosł. Wielki Krzyż Zasługi z Gwiazdą i Wstęgą).
• Niższe stopnie (lecz nie ich nazwy) odpowiadają schematowi Legii Honorowej, są nimi (od najwyższego)^{[potrzebne źródło]}:
  • Wielki Krzyż Zasługi z Gwiazdą (Großes Verdienstkreuz mit Stern, komandoria z gwiazdą, Wielki Oficer),
  • Wielki Krzyż Zasługi (Großes Verdienstkreuz, komandoria),
  • Krzyż Zasługi I Klasy (Verdienstkreuz I. Klasse, krzyż oficerski),
  • Krzyż Zasługi na Wstędze (Verdienstkreuz am Bande, krzyż kawalerski),
    • Krzyż Zasługi na Wstędze za Jubileusz Pracy (Verdienstkreuz am Bande für Arbeitsjubilare; nadawany w latach 1952-1966, złote okucie z liczbą 50 wprowadzono w 1957),
  • Medal Zasługi (Verdienstmedaille).

[edytuj] Insygnia

Insygnia orderu to oznaka i gwiazdy. Oznaką jest obustronnie emaliowany na czerwono tzw. krzyż Leopolda z herbem Niemiec w medalionie środkowym awersu. Oznaki poszczególnych klas różnią się tylko wielkością, jedynie Wielki Krzyż Specjalny ma dodatkowy element – wieniec laurowy otaczający medalion środkowy krzyża i gwiazdy, a krzyż oficerski jest nie emaliowany na rewersie, gdyż nosi się go na agrafie.

Gwiazda orderu nosi na sobie awers oznaki i ma przy Stopniu Specjalnym Krzyża Wielkiego osiem pęków złotych promieni; przy Krzyżu Wielkim, Specjalnym oraz Wielkim Krzyżu I Klasy ma sześć pęków promieni; przy Wielkim Krzyżu II Klasy i Wielkim Krzyżu Zasługi z Gwiazdą ma cztery promienie, przy czym gwiazda tego drugiego ma kształt kwadratu obróconego o 45°.

Order nie ma kollany.

Najniższy stopień odznaczenia to złoty medal. Na awersie ukazuje emaliowaną oznakę orderu spoczywającą na wieńcu laurowym, rewers nosi napis Für Verdienste um die Bundesrepublik Deutschland (Za Zasługi dla RFN) otoczony wieńcem laurowym. Insygnia dla kobiet są nieco mniejsze od zwykłych krzyży i noszone na damskiej kokardzie nad lewą piersią poniżej obojczyka.

Wstęga orderu jest czerwona z obustronnymi złoto-czarno-złotymi bordiurami.

Baretki odznaczenia
Stopień Specjalny Krzyża Wielkiego	Krzyż Wielki specjalnego Wykonania	Krzyż Wielki	Wielki Krzyż Zasługi z Gwiazdą i Wstęgą	Wielki Krzyż Zasługi z Gwiazdą
Wielki Krzyż Zasługi	Krzyż Zasługi I Klasy	Krzyż Zasługi na Wstędze	Krzyż Zasługi na Wstędze za Jubileusz Pracy	Medal Zasługi

Prezydent RFN – z racji pełnionego urzędu – jest Kawalerem Stopnia Specjalnego Krzyża Wielkiego Orderu ex officio.

[edytuj] Odznaczeni

 Z tym tematem związana jest kategoria: Odznaczeni Orderem Zasługi Republiki Federalnej Niemiec.

[edytuj] Niektórzy odznaczeni Wielkim Krzyżem

• Stopień Specjalny Krzyża Wielkiego (dla wybranych głów państw) – Soraya Esfandiary Bachtiari, Josip Broz Tito, Michaił Gorbaczow, Władimir Putin, Harald V, Juan Carlos I, Elżbieta II, Juliana (królowa Holandii), Beatrycze (królowa Holandii), Tarja Halonen
• Krzyż Wielki, Specjalny – Konrad Adenauer, Helmut Kohl
• Wielki Krzyż I klasy – Aleksander Kwaśniewski, Norbert Lammert, Yehudi Menuhin, Angela Merkel, Martin Niemöller, Edmund Stoiber, Franz Josef Strauss, Lech Wałęsa
• Wielki Krzyż II klasy – Lennart Bernadotte, Reinhard Gehlen, Hans-Dietrich Genscher, Werner Heisenberg, Karl Lehmann, Kurt Masur, Joachim Meisner, Joseph Ratzinger, Janusz Reiter, Harald Ringstorff, Manfred Rommel, Fritz Stern, Friedrich Wetter

[edytuj] "Hanzeatycka odmowa"

Hamburg, szczycąca się swymi tradycjami odwieczna republika miejska, ma niepisane prawo "Nie ma pana nad tobą i pod tobą sługi". Prawdziwy hanzeata otrzymuje nagrodę poprzez świadomość, że wypełnił swą powinność i nie będzie się wywyższał odznaczeniami uzyskanymi u obcych. Hamburg i Brema, jako jedyne kraje związkowe, do dziś nie mają własnych odznaczeń za zasługi i prawdopodobnie nigdy ich nie ustanowią. Sześć bardzo wybitnych osób związanych z Hamburgiem, m.in. były kanclerz Helmut Schmidt i Marion Dönhoff odmówiło w duchu tej tradycji przyjęcia Orderu Zasługi RFN.

[edytuj] Bibliografia

[edytuj] Linki zewnętrzne

• Der Verdienstorden der Bundesrepublik Deutschland (niem.). ordensmuseum.de.

p • d • e Odznaczenia Republiki Federalnej Niemiec Republika Federalna Niemiec • Badenia-Wirtembergia • Bawaria (1) • Bawaria (2) • Berlin • Brandenburgia • Dolna Saksonia • Hesja • Meklemburgia-Pomorze Przednie • Nadrenia-Palatynat • Nadrenia Północna-Westfalia • Saara • Saksonia (1) • Saksonia(2) • Saksonia-Anhalt • Turyngia